Kalendarz

od 21 maj 2015
czwartek
do 16 sie 2015
niedziela

Łódź Sztuka balijska

Miejsce: Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi

 Wystawa Sztuka balijska z kolekcji Krzysztofa Musiała (28.05. – 16.08.)

Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi ul. Piotrkowska 282 93-034 Łódź

Sztuka balijska

Wernisaż wystawy: 21 maja 2015 r. o godz. 17.00
 

Wystawie towarzyszyć będzie kolorowy katalog tkanin balijskich, którego promocja odbędzie się tuż po wernisażu, o godzinie 18.00 w budynku D muzeum (III piętro). 
Promocję poprowadzą Pani dr Maria Wrońska – Friend z James Cook University w Cairns (Australia) i Pan Krzysztof Musiał – kolekcjoner i pasjonat tkaniny balijskiej.

 

Wystawa pt. „Sztuka balijska”, którą pokażemy w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi jest ekspozycją składającą się z eksponatów pochodzących ze zbiorów polskiego kolekcjonera Krzysztofa Musiała a udostępnionych przez Galerię Miejską bwa w Bydgoszczy. Na wystawie zostanie pokazanych około 200 eksponatów z dziedziny malarstwa, rzeźby i tkaniny unikatowej z indonezyjskiej wyspy Bali, zarówno tych dawnych jak i współczesnych. Nasi goście będą mieli rzadką okazję podziwiania fascynującej sztuki Bali wywodzącej się z innego kręgu kulturowego niż europejski.

Sztuka balijska łączy w sobie tradycyjną twórczość rodzimą, wpływy indyjskie, które dotarły do niej wraz z buddyzmem i hinduizmem oraz inspirację sztuką chińską przybyłą do Azji południowo–wschodniej wraz z ceramiką Kraju Środka oraz związaną z samą już działalnością chińskich rzemieślników na wyspie. Jest ona ściśle podporządkowana praktykom religijnym tradycyjnej miejscowej społeczności i ozdobą wielu świątyń podczas dorocznych ceremonii.

Na wystawie zobaczymy ponad 100 obrazów. Część z nich wywodzi się z tzw. nurtu malarstwa klasycznego pochodzącego z Kamasan w rejencji Klungkung, we wschodniej Bali, który był centrum tej sztuki w okresie od XVI do XX wieku. Oprócz prac przygotowanych do wystroju pałaców królewskich malarze tego ośrodka tworzyli dzieła czerpiące tematy z wielkich eposów indyjskich Ramajany i Mahabharaty opisujących dzieje bóstw i innych mocy działających w świecie. Batuan i Ubud, leżące w środkowej Bali, stają się centrum nowoczesnej sztuki balijskiej pod koniec lat 20. XX wieku, co związane było z dostępem do nowych materiałów i technik, a tym samym nowych środków przekazu opisujących artystyczną wizję świata bóstw i człowieka, w charakterystycznych czarno–białych barwach. Niebagatelną rolę odegrało tu nagłe zainteresowanie sztuką balijską, co było rezultatem napływu zachodnich artystów i turystów. W tym czasie znanym ośrodkiem stała się również nabrzeżna wioska Sanur. W latach 70. XX wieku pojawił się nowy kierunek w sąsiadującej z Ubud wiosce Penestanan, określany stylem „młodych artystów”, a ostatnio na terenie Keliki (peryferiach Ubud) nowy nurt określany nazwą wioski.

Na wystawie rzeźbę będzie reprezentować zespół 28 obiektów. Są to przeważnie niewysokie stylizowane figurki antropomorficzne i zoomorficzne wykonane z reguły z drewna sandałowego, datowane na lata 30. I 40. XX wieku. Stylem nawiązują one wyraźnie do europejskiej sztuki art deco. Niewątpliwie ozdobą kolekcji Krzysztofa Musiała jest okazała brama świątynna, niezwykle ekspresyjny przykład tradycyjnej ornamentyki rzeźby balijskiej, której pochodzenia nie udało się do tej pory ustalić.

Tkaniny dla bogów i ludzi (jak je określiła Maria Wrońska–Friend we wstępie do katalogu wcześniejszej wystawy) stanowią przykład fascynacji kolekcjonera tą dziedziną sztuki. Są to z reguły tkaniny odgrywające istotną rolę w rytuałach obrzędowości dorocznej, które posiadając sakralny wymiar, pośredniczą między światem ludzi a królestwem bóstw i duchów, ale znajdują również zastosowanie w obrzędach rodzinnych. Wiele tkanin posiadało również świecki charakter i stanowiły one wyznacznik statusu społecznego. Na wystawie pokażemy ponad 60 tkanin bawełnianych i jedwabnych wykonanych techniką ikatu podwójnego lub wątkowego oraz batiku, z zastosowaniem barwników naturalnych (te starsze) i barwników syntetycznych (tkaniny współczesne). Pochodzą one z północnej i zachodniej Bali oraz z chińskich warsztatów północnej Jawy. Przykładem tkanin o charakterze obrzędowym są na Bali: importowane z Indii jedwabne tkaniny patola, balijskie tkaniny bawełniane geringsing (tkane tylko w wiosce Tenganan we wschodniej Bali), posiadające magiczną moc uzdrawiającą, kamben cepuk, (o charakterystycznej czerwonej barwie, wytwarzane w kilku miejscach na Bali) oddalające złe moce, a współcześnie używane do ofiar składanych bogom. Bebali, dekorowane poprzecznymi pasami i poleng, w czarno – biała kratę zaliczają się również do tkanin o charakterze sakralnym. Ta ostatnia używana jako strój kamiennych figur strażników świątyń lub monumentalnych przedstawień demonów, jako chorągiew świątynna i do nakrycia ołtarza, jest także strojem ceremonialnym związanym z obrzędami pogrzebowymi. Do tkanin o przeznaczeniu świeckim, służącym jako strój odświętny warstw uprzywilejowanych (dwory książęce, arystokracja i szlachta) należały: jedwabny endek, songket (broszowany nicią złotą i srebrną) i prada (których powierzchnię ozdabiano płatkami złota lub pokrywano złotym pyłem). Współczesne tkaniny odświętne, głównie przez zmianę surowców i barwników, są używane jako strój ceremonialny przez mieszkańców Bali, niezależnie od ich statusu społecznego.

 

Wystawa pt; „Sztuka balijska” będzie prezentowana w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi w terminie od 21 maja do 23 sierpnia 2015 r.

 

Jolanta Piwońska

Kurator wystawy

 

Wystawa organizowana przez Centralne Muzeum Włókiennictwa we współpracy z Galerią Miejską bwa w Bydgoszczy.